اخيرا نيز به همت دوستى يكى از رساله‌هاى كوچك او با نام فوائد ازدواج چاپ شد . « 1 » پدر آنتونيو دو ژزو [ P . Antonio de Jesus ] كشيش پرتغالى ، در ربع آخر قرن هفدهم ميلادى به قصد تبليغ مسيحيت همراه چند نفر ديگر عازم ايران شده و در ديرى متعلق به اگوستين‌ها در اصفهان مشغول به كار شده است . مانوئل سانتاماريا [ P . Manuel de Santa Maria ] رئيس اسبق ديرى كه وى رياست آن را عهده‌دار بوده به اسلام گرويده بود . « 2 » آنتونيو هم يك سال پس از آن كه به رياست اين دير انتخاب شد ، به اسلام گرويد . در منابع دورهء صفوى از وى آگاهى خاصى به دست نياورديم . آنچه كه در منابع ايرانى دربارهء وى مىدانيم ، مطالبى است كه در ميان آثار وى دربارهء خودش بدست داده است . افزون بر اين ، دوستان خارجى و كشيش وى از اصفهان مطالبى دربارهء او نوشته‌اند كه آن‌ها را آقاى فرانسيس ريشار در مقالهء سابق الذكر آورده است . وى در آن مقاله گزارشى از دو كتاب وى هداية الضالين و سيف المؤمنين بدست داده است . آقاى ريشار پس از بيان شرحى از چگونگى شرايط ايران در ارتباط با ميسيونرهاى غربى ، و با اشاره به اختلافات آن‌ها ، مىنويسد : « 3 » در اين شرايط دشوار بود كه حادثه‌اى مسيحيان پايتخت ( اصفهان ) را سخت متأثر كرد و كار را براى روحانيون كاتوليك دشوار ساخت . اين حادثه مسألهء پذيرش اسلام توسط راهب دير اگوستين‌هاى پرتغالى شهر اصفهان بود . دير مزبور نخستين ديرى بود كه در اوائل قرن هفدهم توسط لاتينىها [ Latins ] در اصفهان ساخته شده بود . روحانيون اين دير نمايندگان رسمى پادشاه پرتغال در ايران بودند . در نوشته‌اى از گودرو [ M . Gaudereau ] يكى از روحانيون بزرگ به تاريخ 14 سپتامبر 1697 [ هفتم ربيع الاول 1109 ه ] چنين مىخوانيم : « بزرگ اگوستين‌ها دو روز است كه دين مسيح را نفى كرده و امروز ختنه شده است . » قبل از او در اكتبر سال 1691 [ صفر سال 1103 ه ] يكى ديگر از روحانيون اگوستين اصفهان به نام مانوئل سانتاماريا اسلام را پذيرفته ، سپس ازدواج كرده و نام خود را به حسن قلى بيك تغيير داد . سندى كه در سالهاى بعد بدست آمد ، آگاهىهايى در ارتباط با انحلال زندگى مذهبى دير اگوستين اصفهان كه به دليل بدهىهايش كه متعهد به پرداخت آن بود به صورت قهوه‌خانه و مركز تجارى و بازرگانى در

--> ( 1 ) . ميراث اسلامى ايران ، دفتر اول ، رسالهء فوائد ازدواج ، صص 293 - 310 . ( 2 ) . از وى آگاهى نداريم . شايد بىمناسبت نباشد اشاره كنيم كه شخصى را با نام محمد قلى جديد الاسلام مىشناسيم كه در سال 1064 نسخه‌اى از كتاب ارشاد الاذهان علامهء حلى را كتابت كرده و اكنون نسخهء آن در كتابخانهء مجلس ( فهرست 12 / 104 - 105 ) موجود است . گفتنى است در دورهء صفوى ، شمار اين قبيل جديدالاسلام‌ها از ميان مسيحيان ، يهوديان و زرتشتيان فراوان بوده است . ( 3 ) . آقاى ريشار براى هريك از نقل‌هاى خود منبع ذكر كرده كه ما در اينجا نياورده‌ايم .